محمد مهريار
368
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
حرف اول واژه يعنى « خى » صورت ديگرى از تلفظ « هو » به معنى خوب است چونكه در عامه تمايلى است كه با تبديل « ه » به « خ » ، « هو » را به صورت ممال يايى « هى » تلفظ كنند . همچنانكه پول را پيل و دور را دير و غيره . اما جزء دوم « يا » و يا بهتر بگوييم « آ » كه با حرف « ى » بههم چسبيده ، همان تحريف يافتهء « او » است . بنابراين تقطيع واژهء خيادان چنين است « خى » معادل « هى » معادل « هو » + « يا » معادل « او » + « دان » ، خوش آبدان جايى كه آبدان خوبى است يا آب خوب دارد . خينه Xine ( h ) خينه ديهى از دهستان پادنا در شهرستان سميرم در جنوب اصفهان است . ديهى است نسبتا بزرگ و پس از خفر و كمه بزرگترين رقم جمعيت را دارد ، كه در سال 1375 ، آمار آن 645 نفر بوده است . « 1 » سميرم ناحيتى است قديمى و مركزى براى تمدن و آبادانى كهن ايران بهشمار مىرفته است . در حال حاضر به مناسبت دورافتادگى از مراكز جمعيت ( اصفهان و شيراز ) و صعوبت رفتوآمد و كوهستانى بودن محل شكوفايى اقتصادى چندانى ندارد در سوابق ايام از تاختوتاز و پرخاشگرى ايل قشقايى نيز در امان نبوده است . پس از حصول امنيت در سنوات اخير جمعيت و آبادانى آنرو به تزايد نهاده است و آيندهء خوبى براى آن پيشبينى مىتوان كرد . از آثار تاريخى به نشانهء قدمت چيزى در اين ناحيت نيست و علت آن همان بارندگى بسيار و نااستوار بودن مصالح ساختمانى است كه اغلب بناها را با خشت خام برمىآوردهاند . در بسيار از ديههاى سميرم زبان تركى غلبه دارد و علت آن همين رفتوآمد و معاملت با ايل قشقايى است . ناگفته نبايد گذارد كه ناحيهء سميرم بسيار خوش آب و هوا و باصفا است و جاذبههاى جهانگردى بسيار دارد . پس از اين معرفى اجمالى محل ، مىپردازيم به نام آن . واژهشناسى : در يكى دو سه مورد نظير اين عنوان توضيح داده شده كه در نواحى روستايى ايران تمايلى است كه تلفظ « ئو / U » را به صورت اماله ، « اى » تلفظ مىكنند . چنان كه مثلا « پول » را « پيل » مىخوانند و « دور » را « دير » و امثال اينها ، بنابراين كلمهء اصل
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 489 م . آ . ا . ص 48 .